Nieuwsarchief

15 juli 2026 | Het SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) stelt in een nieuw rapport dat bij intensieve mantelzorg een zware belasting ontstaat. Het SCP pleit voor een betere afstemming tussen professionele zorg, werkgevers en werknemers.Het begrip mantelzorg is inmiddels breed ingeburgerd. Wie was eigenlijk de bedenker van dit begrip?Daarvoor moeten we terug naar de discussie in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. In die tijd ontstaat een discussie over de grenzen van de professionele zorg. Wil de zorg op de langere termijn nog betaalbaar blijven, zo luidt de kritiek, dan zal de zorg anders ingericht moeten worden. In onze samenleving zal er met andere woorden weer meer voor elkaar gezorgd moeten worden.

Eén van de pleitbezorgers van het terug in balans brengen van professionele zorg met zelfzorg en zorg voor en door anderen is prof. dr. Johannes Hattinga-Verschure (1914-2006). Hij stelt dat mensen te veel zijn gaan vertrouwen en leunen op professionele zorg en zich steeds minder zijn gaan richten op hun eigen aandeel en verantwoordelijkheid voor hun gezondheid. 

Volgens Hattinga-Verschure neemt de zorg aan anderen een belangrijke plaats in. Hij noemt dit mantelzorg. Dit betreft zorg die mensen verwarmt omdat ze elkaar er als een mantel mee omgeven. Volgens Hattinga-Verschure is mantelzorg “alle zorg die genoten in een klein sociaal netwerk aan elkaar gegeven op basis van vanzelfsprekendheid en bereidheid tot wederkerigheid.”  

Terug naar nu, het rapport van het SCP: In Nederland combineren ruim 2,7 miljoen mensen betaald werk met mantelzorg. Voor veel werkende mantelzorgers is dat haalbaar, maar bij intensieve of langdurige zorg ontstaat een zware belasting. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau en de Vrije Universiteit Amsterdam. De onderzoekers zien duidelijke knelpunten die vragen om betere afstemming tussen werk, professionele zorg en mantelzorg.Werkgevers spelen een belangrijke rol: flexibiliteit op piekmomenten helpt, maar lost de problemen bij intensieve mantelzorg niet op. Mantelzorgers lopen vast op regeldruk en complexe procedures bij het aanvragen van professionele hulp. Vooral vrouwen verkorten hun werkweek gemiddeld met twee uur wanneer de zorg intensief wordt, wat gevolgen heeft voor inkomen en pensioen.Werkgevers zijn doorgaans welwillend, maar missen kennis over verlofregelingen, zorgondersteuning en maatwerk. Tegelijkertijd vinden werknemers het niet altijd makkelijk om hun zorgsituatie bespreekbaar te maken, uit angst voor loopbaanrisico’s of schuldgevoel tegenover collega’s. Een actief mantelzorgvriendelijk organisatiebeleid helpt om die drempel te verlagen.Volgens het SCP is een integrale aanpak noodzakelijk. Door vergrijzing en personeelstekorten zal de druk op mantelzorgers verder toenemen, terwijl de overheid inzet op langer doorwerken. Alleen met beter afgestemd beleid tussen werk en zorg kunnen werkende mantelzorgers worden beschermd tegen overbelasting.

12 juli 2026 | Hoe reageerde het sociaal werk in ‘moeilijke’ tijden? Kwam zij in verzet of ging zij mee met kwalijke machthebbers? Deze vragen staan centraal in het boek Social work’s histories of complicity and resistance uit 2023, geredigeerd door twee Britse docent-onderzoekers social work. Berteke Waaldijk, emeritus hoogleraar Taal- en cultuurstudies, gespecialiseerd in gendervraagstukken, recenseert het boek. Medeplichtigheid aan machtsmisbruik komt in het sociaal werk te vaak voor om af te doen als incident. Waaldijk pleit met de auteurs voor een kritische benadering van de geschiedenis van het sociaal werk. Alleen dan is het mogelijk om lessen te trekken voor nu en de toekomst.

6 juli 2026 | Hoe zagen de verschillende burgercollectieven eruit die tussen 1960 en 2025 hebben geprobeerd sociale zekerheid te innoveren? Dat is het onderwerp van het onderzoek dat historicus Rosa Kösters vanaf januari 2027 gaat uitvoeren. Haar onderzoek gaat drie jaar in beslag nemen. Kösters is de winnaar van de Instituut Gak-KNAW Award 2026, met het onderzoeksvoorstel Van onderen! Sociale zekerheid tussen burgerinitiatief en innovatie . Ze kreeg de prijs uitgereikt op 1 juni.

2 juli 2026 | Het kabinet heeft excuses aangeboden aan vrouwen die tussen 1956 en 1984 gedwongen werden om hun pasgeboren baby's af te staan. Staatssecretaris Van Bruggen deed dat op een bijeenkomst met gedupeerden in cultuurcomplex Amare in Den Haag. Ook aan de kinderen van deze 'afstandsmoeders' en de vaders van de kinderen werden excuses aangeboden. Het ging vaak om ongetrouwde vrouwen en meisjes die hun kinderen afstonden onder druk van kerk en familie. Maar ook instanties zoals de Raad voor Kinderbescherming speelden er een rol in. Geschat wordt dat zo'n 13.000 tot 14.000 ongehuwde vrouwen in die periode hun kind onvrijwillig moesten afstaan.

29 juni 2026 | De aandacht voor het koloniale verleden werpt ook een ander licht op de geschiedenis van het modern sociaal werk. Bekend was dat de eerste fundamenten van het sociaal werk, zoals het Volkshuis Ons Huis (1892) en de start van de Opleidinginrichting voor sociale arbeid (1899, de latere School voor maatschappelijk werk), van de grond kwamen met steun van weldoeners als de familie Janssen. Maar veel aandacht van de herkomst van die financiële steun is er nooit geweest. Dat die filantropische miljoenen verdiend werden door mensonterende uitbuiting van contractarbeiders op tabaksplantages in Deli (Sumatra) is kennelijk lange tijd niet de moeite van het vermelden waard geweest. Terwijl de weldoeners wel geëerd werden met standbeelden en straatnamen. En het erge is: begin twintigste eeuw waren die feiten wel degelijk bekend. In de Canon sociaal werk is daarom een venster toegevoegd over deze wrange geschiedenis.  

29 juni 2026 | Keti Koti is de jaarlijkse feest- en herdenkingsdag op 1 juli. Daarop wordt de afschaffing van de slavernij in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen herdacht én gevierd. Ter gelegenheid daarvan staan we hierbij stil bij het initiatief Van de Keti Koti Dialoogtafel.  

De Keti Koti Dialoogtafel is een initiatief dat als doel heeft het bewustzijn over de erfenis van het Nederlandse slavernij- en koloniale verleden te vergroten. Tijdens deze bijeenkomsten gaan deelnemers met uiteenlopende achtergronden met elkaar in gesprek over de invloed van deze geschiedenis op de huidige samenleving. Daarbij wordt aandacht besteed aan maatschappelijke vraagstukken als discriminatie, racisme, identiteit en gelijkwaardigheid.

 De dialoogtafel kent een vaste opzet met rituelen en gespreksvormen die deelnemers uitnodigen om persoonlijke ervaringen en perspectieven te delen. Het concept is geïnspireerd op de Joodse Sedertafel, een traditionele maaltijd waarbij verhalen en historische gebeurtenissen centraal staan. Door middel van gesprekken, reflectie en symbolische handelingen worden deelnemers gestimuleerd na te denken over de hedendaagse gevolgen van het slavernijverleden.

Volgens Stichting Keti Koti Tafel draagt deze aanpak bij aan meer wederzijds begrip, compassie en empathie tussen mensen uit verschillende gemeenschappen. Sinds de oprichting in 2012 hebben duizenden mensen deelgenomen aan de bijeenkomsten, die worden georganiseerd in samenwerking met onder meer onderwijsinstellingen, musea, gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven.De methode heeft ook erkenning gekregen binnen het sociaal domein. Het landelijke kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) en het kennisinstituut Movisie noemen de Keti Koti Dialoogtafel een effectieve werkwijze om discriminatie en racisme bespreekbaar te maken en wederzijds begrip tussen verschillende groepen in de samenleving te bevorderen.Deze vorm van dialoog sluit goed aan bij het werk van sociaal werkers, die zich inzetten voor inclusie, verbinding en het versterken van sociale cohesie binnen gemeenschappen.

26 juni 2026 | In 2025 bestond Nieuwenoord in Baarn zeventig jaar. Nieuwenoord is een woon- en zorglocatie voor mensen met een verstandelijke beperking, inmiddels onderdeel van Eemhart. Wie de geschiedenis van deze plek volgt, kijkt niet alleen naar één instellingsterrein in Baarn. Aan Nieuwenoord is ook te zien hoe Nederland in de afgelopen zeventig jaar zorg heeft georganiseerd voor mensen die vaak hun leven lang afhankelijk zijn van anderen. Matthijs Heijstek begon er zijn loopbaan en maakt een rondgang door de geschiedenis om per tijdvak drie vragen te beantwoorden. Wat nemen we mee? Wat laten we achter? Wat moeten we misschien opnieuw ontdekken?

24 juni 2026 | Is het mogelijk dat we in 2050 ontsnapt zijn aan het gevoel van beleidscrisis dat nu al enkele decennia bestaat op het gebied van migratie, of meer precies, asiel? Die vraag stelde de Adviesraad Migratie aan de twee migratiehoogleraren Marlou Schrover (emeritus aan de Leidse universiteit) en Peter Scholten (Erasmus Universiteit). Om die vraag te beantwoorden zetten de twee hoogleraren eerst het asielbeleid van de afgelopen 50 jaar uiteen.

Marlou Schrover en Peter Scholten stellen : ‘Een voortdurend “gevoel van crisis” lijkt de drijfveer achter steeds terugkerende oproepen tot nieuw beleid ten aanzien van asielmigratie. Wie naar de geschiedenis van het Nederlandse asielbeleid kijkt, ziet vooral inconsistentie. Steeds opnieuw wordt geschoven in het statusstelsel, in de capaciteit van COA en IND, en in de verdeling van verantwoordelijkheden tussen nationaal en lokaal bestuur en tussen ministeries. Er is sprake van ‘jojo-beleid’, waarbij maatregelen worden ingevoerd, afgeschaft en vervolgens weer ingevoerd, zoals het  

De hoogleraren beschrijven nauwgezet hoe dat jojobeleid er vanaf de jaren zeventig uitziet. Biedt dat aangrijpingspunten voor de toekomst? Immers, het essay maakt deel uit van een bundel van vier essays waarvoor de auteurs uitgedaagd zijn om een ‘concrete utopie’ voor het asielbeleid in 2050 te beschrijven. Hoe ziet dat er voor Schrover en Scholten uit? Dat laat zich een beetje raden: rust en regelmaat in de uitvoering.

Het hele essay is te lezen in de bundel essays met de titel Vlucht naar Voren. Asielvergezichten voor 2050 is hier te vinden: Vlucht naar voren. Asielvergezichten voor 2050 - Monique Kremer & Evelien van Roemburg (red.) - Uitgeverij Van Gennep

22 juni 2026 | Als de Bevrijding in 1945 komt, beginnen voor de kinderen van ‘foute’ ouders de problemen pas echt. Direct na de Bevrijding worden zo’n 120.000 Nederlanders opgepakt op verdenking van collaboratie met de Duitsers. Het Bureau Bijzondere Jeugdzorg wordt opgericht om zich te ontfermen over de kinderen die hierdoor tijdelijk zonder ouders komen te zitten. Zij worden onder meer geplaatst in tehuizen om weer tot ‘waardige Nederlanders’ te worden gemaakt. Maar in de praktijk komt dit er op neer dat kinderen hard worden gestraft voor de daden van hun ouders. In deze vierdelige podcastserie van Omroep West volgt interviewster Lisa Hukker de kinderen van een NSB-gezin uit Oegstgeest, van wie een aantal tachtig jaar na de oorlog nog aan de verwerking van de gebeurtenissen moeten beginnen. Ze hebben bijna hun hele leven gezwegen, uit angst dat door de taboes rond hun verhaal ook hun eigen kinderen door de samenleving met de nek zullen worden aangekeken. Lisa ontdekt dat ze sommige verhalen over de mishandelingen zelfs niet aan hun eigen kinderen hebben verteld, in de hoop dat die niet ook getraumatiseerd zouden worden. De serie zit de belevenissen van het gezin dicht op de huid. Veel verhalen in deze podcast werden nog nooit eerder tot in details verteld. Zie ons podcast-overzicht. 

19 juni 2026 | Het Museum voor verpleegkunde heeft samen met het Volksbuurtmuseumin Utreht de  tentoonstelling Zorg achter de voordeur. Geschiedenis van de wijkverpleging gemaakt. Deze tentoonstelling laat zien hoe de wijkverpleging in anderhalve eeuw uitgroeide van liefdadigheid voor de armen tot een onmisbaar beroep voor iedereen. Aan de hand van bijzondere objecten, foto's en persoonlijke verhalen van wijkverpleegkundigen ontdek je hoe deze zorgprofessionals van wieg tot graf betrokken waren bij het leven van buurtbewoners. De tentoonstelling is tot 26 oktober te zien in het Volksbuurtmuseum.  

18 juni 2026 | Het Van der Pek-blok in de Indische Buurt, tussen de Balistraat en Eerste Atjehstraat, heeft een bijzondere geschiedenis. De bewoners van het blok vormden een hechte gemeenschap. Ze zaten in de vele clubs die het blok rijk was en kwamen bijeen tijdens muziekoptredens en feesten in de gezamenlijke binnentuin.

Woningopzichteres Clasien Meursing speelde daarbij een belangrijke rol. Zij was van 1919 tot 1946 de spil waar het blok om draaide. Alle bewoners kenden haar goed. En zij kende alle bewoners.

Meursing haalde iedere week de huur op en zorgde dat de woningen goed werden onderhouden. Ook organiseerde zij allerlei activiteiten, zoals kinderclubs, lezingen en gezamenlijke vakanties. Daarnaast hielp zij bewoners met vragen over geld, opvoeding en andere problemen in het dagelijks leven.

Over het actieve gemeenschappelijke leven in dit blok en de speciale rol van Meursing is een tentoonstelling gemaakt, getiteld Woningopzichteres Clasien Meursing en het sociale leven in het Van der Pek-blok. Te zien in het weekend van 13 tot 18 uur in de Poorthuisjes bij het blok aan de Molukkenstraat. Aan de hand van veel foto's is te zien hoe het leven in het woonblok vroeger was. Ook komt het werk en de betekenis van woningopzichteressen zoals Clasien Meursing aan bod. De tentoonstelling is gratis toegankelijk, iedereen is welkom.

15 juni 2026 | Het is 1939. De congregatie van de zusters Augustinessen besuit jonge ongehuwde, zwangere vrouwen op te vangen. Het opvanghuis in hartje Utrecht noemen zij ‘Meisjesstad’. Zuster Maria Leunissen werkte 23 jaar voor Meisjesstad. Voordat ze intrad in het klooster deed ze de opleiding maatschappelijk werk. In twee korte films kijkt zuster Maria terug. Het eerste deel gaat over het werk met de vrouwen, het tweede deel over kerkvader Augustinus (354-430) als inspiratiebron bij dit werk.

In een tweede video vertelt ze over de betekenis die het gedachtegoed van Augustinus bood voor hun werk. Hans Alderliesten schreef er in de reeks HCSW-publicaties een mooi essay over.  

https://youtu.be/yp8cAdU0790

11 juni 2026 | Op 12 juni 2026 werd in het Zuiderpark in Apeldoorn het Nationaal Monument Jeugdzorg ‘De Erkenning’ onthuld. Dat gebeurde op de dag af precies zeven jaar nadat de Commissie onderzoek geweld in de jeugdzorg, de commissie-De Winter, een snoeihard oordeel had geveld over de toepassing van geweld in de jeugdzorg. Op de website van de Canon sociaal werk is een aparte pagina ingericht met achtergrondinformatie. Tevens is er een Canon-podcast (#26) waar in tien episodes, afgewisseld met getuigenissen van slachtoffers, wordt stilgestaan bij een geschiedenis die te lang is weggemoffeld. In het YouTube kanaal van de Canon is een videoregistratie geplaatst van de onthulling van het monument.  

26 juni 2026 | Keti Koti is een Surinaams begrip en betekent letterlijk "verbroken ketenen". Keti Koti is de jaarlijkse feest- en herdenkingsdag (op 1 juli) waarop de afschaffing van de slavernij in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen wordt herdacht én gevierd. Ter gelegenheid daarvan staan we hierbij stil bij het initiatief Van de Keti Koti Dialoogtafel.

De Keti Koti Dialoogtafel is een initiatief dat als doel heeft het bewustzijn over de erfenis van het Nederlandse slavernij- en koloniale verleden te vergroten. Tijdens deze bijeenkomsten gaan deelnemers met uiteenlopende achtergronden met elkaar in gesprek over de invloed van deze geschiedenis op de huidige samenleving. Daarbij wordt aandacht besteed aan maatschappelijke vraagstukken als discriminatie, racisme, identiteit en gelijkwaardigheid.

De dialoogtafel kent een vaste opzet met rituelen en gespreksvormen die deelnemers uitnodigen om persoonlijke ervaringen en perspectieven te delen. Het concept is geïnspireerd op de Joodse Sedertafel, een traditionele maaltijd waarbij verhalen en historische gebeurtenissen centraal staan. Door middel van gesprekken, reflectie en symbolische handelingen worden deelnemers gestimuleerd na te denken over de hedendaagse gevolgen van het slavernijverleden.

Volgens Stichting Keti Koti Tafel draagt deze aanpak bij aan meer wederzijds begrip, compassie en empathie tussen mensen uit verschillende gemeenschappen. Sinds de oprichting in 2012 hebben duizenden mensen deelgenomen aan de bijeenkomsten, die worden georganiseerd in samenwerking met onder meer onderwijsinstellingen, musea, gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven.

De methode heeft ook erkenning gekregen binnen het sociaal domein. Het landelijke kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) en het kennisinstituut Movisie noemen de Keti Koti Dialoogtafel een effectieve werkwijze om discriminatie en racisme bespreekbaar te maken en wederzijds begrip tussen verschillende groepen in de samenleving te bevorderen.

Deze vorm van dialoog sluit goed aan bij het werk van sociaal werkers, die zich inzetten voor inclusie, verbinding en het versterken van sociale cohesie binnen gemeenschappen.

7 juni 2026 | Op 4 juni overleed Marius Romme. Hij behoort (met Querido en Trimbos) tot de grote drie van de sociale psychiatrie. Van 1974 tot 1999 was hij hoogleraar sociale psychiatrie aan de medische faculteit van de Universiteit Maastricht. In 1981 publiceerde hij het boek Wat is sociale psychiatrie? - jarenlang het handboek voor iedereen die verder wilde kijken dan de medische blik die in de psychiatrie de boventoon voerde. Grote betekenis had hij (samen met zijn vrouw Sandra Escher) voor de omgang van mensen-die-stemmen-horen (één op de tien Nederlanders). Niet vanuit een ziektemodel maar vanuit het gegeven dat stemmen horen een bijzondere menselijke eigenschap is en de stemmen vaak betekenisvol zijn.  

5 juni 2026 | Onlangs opende het digitale archief van Beeld & Geluid. Dit biedt gratis toegang tot honderdduizenden Nederlandse radio- en televisieprogramma's uit de afgelopen decennia. En voor wie goed zoekt, daarmee ook feitelijke een audiovisuele canon van de sociale geschiedenis van Nederland. Zo bieden deze opnamen uit de jaren zeventig met gesprekken met hulpverleners een kijkje in de mores en het gedachtengoed van het sociaal werk. Neem het interdisciplinair overleg waarin deelnemers rustig een sigaret of pijp opsteken en verslag doen van hun bevindingen.

3 juni 2026 | Burgemeester Wim Hillenaars bood op dinsdag 2 juni tijdens een speciale bijeenkomst in het stadhuis namens de gemeente Maastricht excuses aan oud-bewoners en familieleden van het Stokstraatkwartier. Zij moesten in de jaren vijftig en zestig gedwongen verhuizen omdat de gemeente van de verpauperde buurt - in de volksmond de wijk van het crapuul - weer een sjieke buurt wilde maken. Auteur Frank Bokern maakte er een boek over, want de gebeurtenis was voor velen traumatisch. De gemeente van nu ziet de donkere periode van toen in ieder geval als iets om met schaamte op terug te kijken.

Boekbespreking: Frank Bokern, Crapuul. Kroniek van een krottenwijk 

2 juni 2026 |  Op 27 maart 2026 organiseerde het Historisch Centrum Sociaal Werk en de Universiteit voor Humanistiek het symposium Historisch bewustzijn: kompas voor sociaal werk.  Ook de lezing van Thomas Kampen, hoogleraar social work aan de Universiteit voor Humanistiek, staat hier nu online. Hij gaat in zijn lezing in op de begrippen leefwereld en systeemwereld.

1 juni 2026 | TBS Nederland publiceert vandaag het rapport ‘Cijfers en Bijzonderheden 2025’. In het rapport kijkt de organisatie terug op het afgelopen jaar in de tbs-sector en worden de ontwikkelingen geduid middels cijfers. Er is te weinig capaciteit in tbs-sector, constateert TBS Nederland. Sinds wanneer bestaat tbs - dat vroeger tbr heette - eigenlijk en welke discussies speelde er in de loop van de decennia over de zorg voor en behandeling van tbs'ers?

29 mei 2026 | Sociaal werkers hebben altijd moeten laveren tussen beleid en praktijk. Kunnen we leren van voorbeelden uit het verleden? Studenten van de Universiteit voor Humanistiek interviewden sociaal werkers en doken in het verleden. De ondersteuning van asielzoekers stond daarbij centraal. In dit artikel trekken zij enkele opmerkelijke conclusies.

13 mei 2026 | De Universiteit voor Humanistiek (UvH) start in september 2027 met een nieuwe masteropleiding: Sociaal Werk en Sociale Rechtvaardigheid. De master is gericht op maatschappelijke problemen, professionele praktijken van sociaal werk en de ontwikkeling van het beroep. Het is de eerste universitaire master sociaal werk in Nederland. Ook de geschiedenis van het sociaal werk zal aandacht krijgen in het curriculum van de nieuwe master.

In de eenjarige master komen vraagstukken aan bod rond maatschappelijke problemen en morele spanningen in het sociaal werk. Ook besteedt de opleiding aandacht aan de historische ontwikkeling van het vakgebied, en aan de relatie tussen deze vraagstukken, de ontwikkeling van het vakgebied en sociale rechtvaardigheid.

De master Sociaal Werk en Sociale Rechtvaardigheid is bedoeld voor studenten met een diploma van een vooropleiding in de sociale wetenschappen of geesteswetenschappen, die zich willen specialiseren in sociaal werk als academische discipline. In het studiejaar 2026-2027 is het wel al mogelijk de premaster te volgen, een schakelprogramma voor studenten die niet aan alle toelatingseisen voldoen.

25 april 2026 | Precies een eeuw geleden, op 25 april 1926 overleed Ellen Key, destijds een beroemde Zweedse schrijfster, feministe, critica en pedagoge. Zij schreef rondom de eeuwwisseling artikelen, essays en boeken over literatuur en kunst, over religie en politiek, over vrouwenkiesrecht en het huwelijk, maar ze werd vooral bekend door haar vooruitstrevende, maar soms ook omstreden ideeën over de opvoeding van het kind en de positie van de vrouw. Haar bekendste boek De eeuw van het kind (1900) werd in vele talen gepubliceerd. De Nederlandse vertaling verscheen in 1903. Ellen Key verwoordde met dit boek een sluimerende onvrede met de in die tijd bestaande pedagogische praktijken. Ze werd door De eeuw van het kind een van de bekendste internationale vertegenwoordigers van de nieuwe pedagogische bewegingen in het begin van de twintigste eeuw.

23 april 2026 | Op 26 april 1926 zag in de hofstad de Vereeniging voor de Haagsche Jeugd het licht. Het eerste doel was: het vinden van een gebouw waar men activiteiten voor de arbeidersjeugd kon organiseren. Dat lukte nog hetzelfde jaar. Dat was het begin van buurtcentrum De Mussen, nog steeds een dynamisch activiteiten- en ontmoetingscentrum in de Haagse Schilderswijk. Aan die geschiedenis  is onlosmakelijk de naam van Jaap de Bruin verbonden, de gedreven eerste directeur van De Mussen die vele generaties Hagenezen langs heeft zien komen en vooruit geholpen. Dit najaar viert De Mussen haar eeuwfeest. Raadpleeg daarvoor binnenkort de agenda.

Zie ook: 

Niks geteisem! Het wonderbaarlijke verhaal van De Mussen  

21 april 2026 | Sociale Kwesties, de podcast van Movisie, is deze aflevering te gast bij het symposium van het Historisch Centrum Sociaal Werk. Presentatoren Madelief Timmers en Marcel Ham spreken daar met historicus James Kennedy over het belang van geschiedenis voor sociaal werkers. ‘Waarom maken wij de keuzes die wij maken?’

James Kennedy is hoogleraar moderne geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Het belang van de historie voor sociaal werkers staat voor hem buiten kijf. ‘Door het gewicht van het verleden te beseffen, zie je hoe wij hier zijn gekomen. Waarom maken wij de keuzes die wij maken? Waarop is dat gebaseerd? En hoe helpt het verleden om zo'n patroon te verstaan?’

19 april 2026 | Op 27 maart 2026 organiseerde het Historisch Centrum Sociaal Werk en de Universiteit voor Humanistiek het symposium Historisch bewustzijn: kompas voor sociaal werk. Jan Willem Duyvendak, hoogleraar sociologie aan de UvA, en  en James Kennedy, hoogleraar moderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, waren de twee keynote speakers. Van hun inspirerende en tot nadenken stemmende lezingen is een audioregistratie gemaakt die als Canon-podcasts #24 en #25 te beluisteren zijn.   

13 mei 2026 | Nederland en de Verenigde Staten waren de eerste landen ter wereld met een beroepsopleiding voor sociaal werkers. In Nederland startte die in 1899 op initiatief van Marie Muller-Lulofs met de school voor Maatschappelijk Werk, voorloper van de huidige Hogeschool van Amsterdam. Eind 2025  vierde die opleiding haar 125-jarig bestaan met een symposium. Voor een bijdrage daaraan onderzocht Jan Willem Bruins de historische ontwikkeling van de beroepsopleidingen.

17 april 2026 | Vandaag hebben Peter Rensen (HCSW) en Jos van der Lans (Canon sociaal werk) de vergadering van het Landelijk OpleidingsOverleg van het sociaal werk, het LOO, verstoord om alle aanwezigen het boek Moderne geschiedenis van het sociaal werk te overhandigen. Met een oproep om in de opleiding weer serieus aandacht te gaan besteden aan de geschiedenis van het sociaal werk. Op YouTube een korte impressie.

1 mei 2026 | Kunnen we niet van tijd tot tijd van werk wisselen? En waarom zouden we dat niet afwisselen met vrijwilligerswerk? Met deze vragen ging Wil van de Leur, directeur van het Landelijk Centrum opbouwwerk in de jaren zeventig aan de slag. Twee pilots werden een succes. Op kleine schaal werd arbeid voor praktisch opgeleiden beter verdeeld en deden mensen ervaring op met vrijwilligerswerk. Het achterliggende idee verdient nog aandacht. Zeker nu steeds langer moet worden doorgewerkt, misschien ook in (mentaal) zware beroepen. Wie interesse heeft kan altijd terecht in het Wil van de Leur-archief bij de Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW). Doos 3 van het archief gaat in zijn geheel over Wisselwerk.

14 april 2026 | Het kabinet gaat nog voor de zomer officiële excuses aanbieden aan afstandsmoeders en hun afgestane kinderen voor de rol die de overheid heeft gespeeld bij binnenlandse afstand en adoptie. Daartoe heeft de ministerraad afgelopen vrijdag unaniem besloten. „Er is sprake geweest van groot onrecht, met onnodig veel leed tot gevolg dat vaak tot op de dag van vandaag voelbaar is”, schrijft Claudia van Bruggen, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (D66) in een reactie. „De gebeurtenissen, zoals opgetekend in het rapport Schade door schande hadden nooit mogen plaatsvinden.”

Het besluit volgt op een jarenlange strijd voor erkenning en herstel door belangenorganisaties en belanghebbenden. Afgelopen tien jaar werden meerdere onderzoeken gedaan naar afstand en adoptie, waarbij excuses en maatregelen uitbleven. In april vorig jaar nam de Tweede Kamer een motie aan waarin erkenning werd uitgesproken voor „het grote verlies, leed en onrecht dat duizenden ongehuwde moeders en kinderen is aangedaan”.

Dat leed werd bevestigd door een onderzoek door Micha de Winter, afgelopen zomer. Uit het rapport bleek hoe „onvoorstelbaar groot” de gevolgen waren voor duizenden meisjes en vrouwen die tussen 1956 en 1984 hun baby’s moesten afstaan. „Het onrecht spatte van iedere pagina”, zei De Winter eerder in NRC. „Er is dwars over belangen en gevoelens van mensen heen gewalst.”

Bron: NRC, 13 april 2026

10 april 2026 | Op de website van Zorg+Welzijn is een opiniebijdrage geplaatst van Jos van der Lans, waarin hij tegenover het idee van evidence based practise het – misschien wel overtuigender - concept historical based evidence plaatst.  Te gemakkelijk is het verleden de afgelopen decennia te grabbel gegooid. Het wordt tijd – en dat is precies wat het HCSW en de Canon sociaal werk beogen -  om daar verandering in aan te brengen.

21 maart 2026 | De uitgave markeert een halve eeuw welzijnswerk in de stad en laat zien hoe De Schoor al jarenlang deel uitmaakt van de stad en zich heeft ontwikkeld tot de brede welzijnsorganisatie die het vandaag de dag is. Voor deze jubileumuitgave sprak de Almeerse schrijver Ilse Ruijters met medewerkers, oud-medewerkers en vrijwilligers. Hun persoonlijke verhalen schetsen een levendig tijdsbeeld van de ontwikkeling van De Schoor. Uit deze verhalen blijkt vooral het enorme belang van het welzijnswerk al die jaren. Juist in een steeds maar groeiende stad als Almere is sociale verbinding niet vanzelfsprekend, maar vereist aandacht, betrokkenheid en vakmanschap. Dat is nu niet anders dan 50 jaar geleden. Juist nu met bezuinigingen en personeelstekorten in de zorg, jeugd- en jongerenproblematiek en een stad die steeds doorgroeit blijft het welzijnswerk van cruciaal belang.

4 juni 2026 | Precies zeven jaar nadat de commissie-De Winter haar rapport over geweld in de jeugdzorg heeft gepubliceerd wordt op 12 juni 2026 in het Zuiderpark in Apeldoorn het Nationaal Monument Jeugdzorg 'De Erkenning' onthuld.  De minister van zorg, Mieke Sterk, zal daarbij aanwezig zijn en het eerste exemplaar van het boek Stemmen van erkenning. Over kindermishandeling, geweld, erkenning en veiligheid in de jeugdzorg  in ontvangst nemen.

De commissie de Winter schreef in 2019 dat vanaf de Tweede Wereldoorlog naar schatting 20.000 kinderen vaak tot zeer vaak geweld hebben meegemaakt in de jeugdzorg. Het monument geeft erkenning aan dat dit geweld daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Het monument is een plek van eerherstel, het geweld lag niet aan hoe ‘lastig’ kinderen waren. Het is een plek van herdenking van jongeren die door zelfdoding er niet meer zijn vanwege onder andere hun geweldservaringen in de jeugdzorg. Het monument is een aanklacht tegen de daders van het geweld. Het is een plek van waakzaamheid: ook alle huidige vormen van geweld moeten stoppen.

3 april 2026 | Met een keur aan gerenommeerde sprekers en sprankelende workshops trapte het Historisch Centrum Sociaal Werk (HCSW) 27 maart 2026 af met zijn eerste symposium. Dit werd in eendrachtige samenwerking met de Universiteit voor Humanistiek (UvH) georganiseerd. Het negentiende eeuwse gebouw van de UvH aan de Kromme Nieuwegracht in Utrecht vormde het decor van de middag. Over het belang van de missie overheerste eenstemmigheid: ‘Op de lange termijn staat een professie met geheugenverlies zwak.’

1 april 2026 | Of het nu gaat om archeologisch onderzoek, om oude ambachten, of voorwerpen uit het museum; gebruik het om mensen bij elkaar te brengen, een leuke tijd te bezorgen en hen bij de geschiedenis te betrekken. In de afgelopen twee jaar werkten burgerinitiatieven en organisaties voor sociaal werk samen met Faro, een afdeling van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Met interessante opbrengsten. Zie bijvoorbeeld de presentatie bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis op 10 juni 2026. Heb je interesse in samenwerking met Faro, bekijk dan de oproep die Faro-coördinator Jeroen Overweel deed tijdens het HCSW-symposium: ‘Historisch bewustzijn - kompas voor het sociaal werk’.    

28 maart 2026 | Deelnemers van het symposium kregen allemaal het boek Moderne geschiedenis van het sociaal werk mee, maar wel met het verzoek om een bijdrage te leveren aan de productiekosten van het boek. In het boek was een flyer ingestoken met een QR-code die naar een betaallink zou moeten leiden. Alleen: die werkte niet. De hier naast staande  QR-code werkt wel en de link hieronder gaat rechtstreeks naar de betaalsite.   

24 maart 2026 | Om te vertellen over zijn recente boek Moderne geschiedenis van het sociaal werk is Jos van der Lans samen met Hetty Vlug voor deze podcast-aflevering op bezoek gegaan bij Hotel Mercier, in het hartje van de Amsterdamse Jordaan. Nu is dat een super chique hotel, maar in 1892 was het de plek waar Helene Mercier Ons Huis oprichtte, het eerste volkshuis op het Europese vasteland (in navolging van de Londense Toynbee Hall). 

De podcast verhaalt over de ideeën van Helene Mercier en geestverwanten als Arnold Kerdijk. Duidelijk wordt ook dat aan het kapitaal waarmee Ons Huis van de grond kwam een zeer bedenkelijk koloniaal luchtje zat. Opmerkelijk is dat de geest van emancipatie nooit uit het pand verdwenen is. Hotel Mercier afficheert zich vandaag de dag ‘proudly’ als een ‘LGHBTQ+ friendly hotel’.  Dat had Helene Mercier niet durven dromen.

19 maart 2026 |  21 maart is de Internationale dag tegen racisme en discriminatie. In de internationale definitie van sociaal werk (The International Federation of Social Workers), uit 2014 staat het duidelijk: sociaal werkers hebben 'respect voor diversiteit'. Daarmee werd de voorgaande definitie uit 2000 aangescherpt. Maar hoe doe je dat als sociaal werker in de praktijk, respect hebben voor diversiteit? Makkelijk is het niet. In Nederland is nog een wereld te winnen, zo blijkt uit onderzoek. Discriminatie is alom aanwezig: in de wijk, tussen burgers en sociaal werkers, tussen sociaal werkers en in de instituties. Gelukkig is er ook de nodige kennis beschikbaar hoe hiermee om te gaan. Ook na 21 maart.  

17 maart 2026 | Het recente overlijden van de beroemde Duitse filosoof Jurgen Habermas roept de lang slepende discussie over leefwereld en systeemwereld in herinnering. Filosoof René Gabriëls schreef er in 2023 voor de Lexicon Nabijheid en Sociaal Werk een uiteenzetting over die enige verheldering kan brengen. Zie de link bij dit bericht.

Overigens zijn sommigen helemaal klaar met het onderscheid. Monique Kremer bijvoorbeeld in een column op socialevraagstukken.nl in juni 2024 meent dat de tegenstelling elk gesprek dood slaat.

Veel eerder, in 2015 verwijt SCP-medewerker Wouter Mensink Jos van der Lans ook op socialevraagstukken.nl een veel te slordig gebruik van de twee begippen. Jurgen Habermas mag dan overleden zijn, zijn begrippen zullen ons voorlopig nog wel bezighouden.  

11 maart 2026 | Opbouwwerk en lokale politiek zijn altijd nauw verbonden geweest. Voor de onlangs op 87-jarige leeftijd overleden Roel Vos gold dit wel heel letterlijk. Hij was zowel opbouwwerker in Drachten als politicus en bestuurder in Groningen. Mensen met wie Vos samenwerkte zien het samenbrengen van verschillende bewonersbelangen als rode draad in zijn werkzame leven (Lees hier de biografie van Roel Vos). Zo bezien is het niet zo gek dat een opbouwwerker ‘de politiek ingaat’. Met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur is het interessant om te lezen hoe Roel Vos als 33-jarige student andragogie al kritisch schreef over de ‘faktor macht in het opbouwwerk’. Een verkorte versie van zijn afstudeerscriptie is nog te lezen in het NIMO-cahier 12 uit 1972. Klik hier.

10 maart 2026 | Exact 150 jaar geleden werd in Boston het eerste telefoongesprek gevoerd door de Schotse uitvinder Alexander Bell. Langzaam maar zeker drong de telefoon door tot in alle vezels van het alledaagse leven, met de mobiele telefoon als kolonisator daarvan. Het duurde relatief lang voordat de telefoon een instrument werd in de hulpverlening. In Nederland tot 1958 toen in Rotterdam de telefonische hulpverlening van start ging. 

6 maart 2026 | Hoe kun je intelligentie meten? Psychologen en pedagogen zijn er al meer dan honderd jaar mee bezig, van de beroemde Binet-Simontest tot meer recentelijk de Citotoets. Ook aan de RUG werkten testontwikkelaars, zoals het echtpaar Snijders-Oomen dat de veelgebruikte SON-test ontwikkelde. Het ADNG Erfgoedcentrum voor de Nederlandse Gedragswetenschappen heeft uit eigen collectie een tentoonstelling over de geschiedenis van het testen ingericht aan de Groningse Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen. Deze wordt op 12 maart om 15:00 uur in het Heymans restaurant geopend door decaan Casper Albers en kort toegelicht door de makers. 

6 maart 2026 | De Social Welfare History Group (VS) en het Social Work History Network (VK) organiseren op 20 april 2026 gezamenlijk een internationaal webinar met als titel Histories of Compliance and Resistance: Social Workers and Immigration in Europe and the VS.

Het online evenement brengt experts bijeen om de historische relatie tussen sociaal werk en immigratiebeleid te onderzoeken en na te denken over de ethische spanningen waarmee sociaal werkers worden geconfronteerd terwijl regeringen over de hele wereld de immigratiecontroles verscherpen. Hoewel migratie een belangrijke rol heeft gespeeld bij het vormgeven van het beroep, van vroege settlementsmovements zoals Hull House in Chicago en Toynbee Hall in Londen, is het historische samenspel tussen de sociale werkpraktijk en immigratiebleid vaak onontgonnen gebleven. 

9 maart 2026 | In de twintigste eeuw werd veel gediscussieerd over de relatie tussen christelijk geloof en sociaal werk, die door ontkerkelijking en professionalisering minder vanzelfsprekend werd. In 2008 laaide het debat opnieuw op na de aanbesteding aan Youth for Christ. Historicus Maarten van der Linde analyseerde destijd deze controverse in het licht van de geschiedenis; zijn diepgravende reflectie blijft actueel. Reden waarom in de reekst HCSW-publicaties is besloten deze beschouwing een tweede leven geven. 

2 maart 2026 | 8 Maart is het Internationale Vrouwendag. De Verenigde Naties (VN) heeft voor 2026 het thema “Rights. Justice. Action. For ALL Women and Girls” vastgesteld — Rechten, Rechtvaardigheid, Actie — en benadrukt dat gelijkheid niet alleen gevierd maar ook actief nagestreefd moet worden. Diezelfde VN riepen 1975 officieel uit tot het Internationaal Jaar van de Vrouw. Dat jaar stond wereldwijd in het teken van: Gelijke rechten voor vrouwen; verbetering van de positie van vrouwen; bevordering van hun deelname aan ontwikkeling en vrede. 1975 was bovendien het startpunt van het VN-Decennium voor de Vrouw (1976–1985). In dat jaar, 1975, was de tweede femisitische golf volop gaande en was vrouwenhulpverlening in opkomst. 

25 februari 2026 | De periode na de bevrijding in 1945 associëren we met vrolijk juichende mensen en de eensgezindheid van ‘samen de schouders eronder’. Achter deze bekende beelden van wederopbouw en saamhorigheid ging een harde realiteit schuil van schaarste en onzekerheid.

In het boek Na de bevrijding. Wederopbouw, schaarste, zuivering  laten auteurs Xia van Beuningen, Charlotte Dommerholt en Lieke Speerstra zien hoe gewone burgers omgingen met de naoorlogse problemen, aan de hand van berichten in regionale en lokale kranten. Die bronnen tonen hoe kwesties als woningnood, schadevergoeding en het tekort aan woonruimte het dagelijks leven beheersten.

Op Historiek is een fragment uit dit boek geplaatst over de naoorlogse woningnood, die veel Nederlanders dwong tot improvisatie en wonen op plaatsen die daar eigenlijk niet voor bedoeld waren.

23 februari 2026 | Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In 1985 mochten langdurig in Nederland verblijvende migranten zonder Nederlandse nationaliteit voor het eerst stemmen en zich verkiesbaar stellen bij gemeenteraadsverkiezingen. Dit jubileum grepen wetenschappers en (oud-)politici met een migratieachtergrond aan om de balans op  te maken. Dat doen ze in de bundel Veertig jaar lokaal kiesrecht voor migranten. De ervaringen, inzichten en uitdagingen zijn verzameld door Alfons Fermin, Zeki Arslan en Peter Zwaga. De publicatie is uitgebracht door Platform Sociale Binding. 

20 februari 2026 | Lang werd er wereldwijd met bewondering gesproken over de volkshuisvesting in Nederland. Maar dat is nu voorbij. Hoe kon er in Nederland weer woningnood ontstaan? Aan de hand van persoonlijke verhalen beschrijft Wouter Beekers de geschiedenis van het wonen in Nederland. Wat was eigenlijk de oorspronkelijke bedoeling van de sociale huisvesting?

In het radioprogramma OVT werd Wouter Beekers over zijn boek geïnterviewd.

Eerder (2012) schreef Wouter Beekers al over de geschiedenis van volkshuisvesting in Nederland in Het bewoonbare land. Hij is mede-auteur van de Canon volkshuisvesting en werkt mee  aan een revisie daarvan die eind 2026 verschijnt. 

19 februari 2026 |  Maak de combinatie van betaald werk en mantelzorg gemakkelijker. Dat helpt mee om te voorkomen dat mantelzorgers worden overvraagd. Dat staat in een nieuw advies van de SER (Sociaal Economische Raad) dat recent is verschenen.

In Nederland combineren zo’n 2 miljoen hun betaalde baan met mantelzorg, het zorgen voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen. Voor een groeiende groep leidt dit tot overbelasting.  Ga naar het advies van de SER.

Lees meer over mantelzorg (Johan Hattinga Verschure: ‘De uitvinder van de mantelzorg’)

13 februari 2026 | Ismee Tames is recent benoemd tot hoogleraar Oorlogsculturen aan de Universiteit Utrecht. Met haar leerstoel, namens het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies gevestigd aan de faculteit Geesteswetenschappen, onderzoekt Tames oorlogsculturen in de recente geschiedenis. Daarbij stelt ze twee extra vragen, vertelt Tames in een interview voor de website van de Universiteit Utrecht. 'Hoe worden ideeën en gewoonten uit oorlogstijd blijvende onderdelen van een samenleving? En welke andere manieren van denken, spreken en doen zijn mogelijk in tijden van crisis? Mensen hoeven namelijk niet ten prooi te vallen aan de spiraal van geweld.' 

14 maart 2026 | In Vlaanderen verschijnt tijdens de boekenweek met als thema 'generaties' een brievenboek waarin ervaren sociaal werkers hun doorleefde praktijk delen met een nieuwe generatie. De brieven vertellen eerlijke verhalen over kronkelige loopbanen, moeilijke keuzes en momenten van verwondering. De deskundigheid van de kritische sociaal werker evolueert mee met de samenleving. De rode draad? Twijfel. Niet als zwakte, maar als bewijs van betrokkenheid. Elk van de brievenschrijvers kijkt terug op zijn of haar loopbaan: “Hoe ben ik hier geraakt? Ook al was het pad kronkelig, wat ben ik blij met de weg die ik heb afgelegd.” Een mooi initiatief dat Nederlandse navolging verdient. 

28 januari 2026 | In de Tweede Kamer lijkt zich een meerderheid af te tekenen voor excuses aan afstandsmoeders, die in de vorige eeuw hun pasgeboren baby's onvrijwillig afstonden. In de periode 1956 tot 1984 moesten ruim 13.000 vrouwen hun pasgeboren baby afstaan onder druk van familieleden, de kerk en instanties als de Raad voor de Kinderbescherming. Decennia later werd pas duidelijk hoeveel dat voorkwam, en hoe groot het leed is geweest en nog steeds is. De Commissie onderzoek Binnenlandse Afstand en Adoptie 1956-1984 (CBAA) concludeerde afgelopen juni in het rapport Schade door Schande dat de praktijk van afstand en adoptie bij veel mensen tot "groot verdriet, woede en vaak ook tot levenslange schade heeft geleid".

26 januari 2026 | Toen Becker in 1992 bestuursvoorzitter werd van Stichting Humanitas, zette hij iets in beweging wat de ouderenzorg voorgoed zou veranderen. Waar zorg vaak draaide om protocollen en medische handelingen, stelde hij een simpele maar radicale vraag: zijn mensen hier eigenlijk wel gelukkig?

Onder zijn leiding groeide Humanitas uit van een handvol verzorgingshuizen tot een grote, vernieuwende organisatie met talloze locaties en duizenden medewerkers. Maar belangrijker dan groei was zijn visie: bewoners moesten niet worden verzorgd, maar leven met eigen regie, plezier en ruimte.

Lees verder over zijn verdienste en boeken in het Biografisch Portaal Sociaal Werk. 

3 oktober 2025 | Vanaf vrijdag 3 oktober 2025 tot zondag 5 april 2026 is in Museum Amsterdam Noord (in het voormalige badhuis van Vogeldorp) de tentoonstelling Tussen Traditie en Transformatie te zien, over het verleden, heden en de toekomst van buurthuizen in Amsterdam-Noord.

Het buurthuis is meer dan een gebouw – het is een oefenruimte voor gemeenschap, emancipatie en collectiviteit.  Deze tentoonstelling verbindt verleden, heden en toekomst: van de eerste buurthuizen tot nieuwe experimenten met klei, verhalen en ontwerpen. Samen met bewoners uit Amsterdam Noord onderzoekt Museum Amsterdam Noord hoe architectuur kan bijdragen aan verbondenheid en solidariteit in een veranderende stad. 

De tentoonstelling is open van donderdag t/m zondag van 13.00-17.00 uur. 

4 januari 2026 | De belangstelling voor het symposium Historisch bewustzijn: kompas voor sociaal werk  is zo groot dat nieuwe aanmeldingen op een wachtlijst worden geplaatst. Mocht je je hebben opgegeven en onverhoopt toch niet aanwezig kunnen zijn, meldt dat dan even bij de organisatie. Dan kan iemand op de wachtlijst worden uitgenodigd. Het boek Moderne geschiedenis van het sociaal werk, dat op 27 maart verschijnt en dat Jos van der Lans tijdens het symposium zal presenteren is al wel te bestellen. Alle informatie daarover vind je op deze pagina. 

============================

Ga naar programma en aanmelden wachtlijst

-----------------------------------------------------------------------------------------HCSW/UvH-SYMPOSIUM | vrijdag 27 maart | vanaf 13.00 uur | Universiteit voor Humanistiek, Utrecht

Het Historisch Centrum Sociaal Werk en de Universiteit voor Humanistiek organiseren het symposium: Historisch bewustzijn – een kompas voor het sociaal werk.’ De toegang is gratis.

Ben je sociaal werker, onderzoeker, beleidsmaker, student of docent in het sociaal domein? Geef je dan op voor het symposium.

Laat je inspireren door keynote speakers Jan Willem Duyvendak (hoogleraar sociologie UvA) en James Kenedy (hoogleraar moderne geschiedenis van nederland, Universiteit Utrecht). Jos van der Lans (initiator en einddredacteur Canon sociaal werk) houdt zijn nieuwste boek Moderne geschiedenis van het sociaal werk ten doop. Verder met interessante workshops.  Ontdek hoe historisch bewustzijn bijdraagt aan een sterke beroepsidentiteit en professioneel handelen.

Tijdens het symposium presenteren we officieel het Historisch Centrum Sociaal Werk en vieren we de rijke geschiedenis van het vak.

27 januari 2026 | Moet het sociaal werk een eigenstandig wetenschapsterrein zijn of moet het juist streven naar een vorm van integratie tussen sociale beroepsopleiding en universiteiten? Die vraag heeft lange tijd boven de markt gehangen en doet dat eigenlijk nog steeds. Het streven naar het verwetenschappelijken van de opleiding leidde continue tot discussies en wrijving. Emeritus lector Toby Witte volgt in de eerste aflevering van de HCSW-publicatiereeks het naoorlogse spoor van de discussie over de wetenschappelijkheid van het sociaal werk. en weegt de argumenten. Wat kunnen we leren van de valkuilen en pijnpunten uit het verleden rond dit vraagstuk? Een reconstructie. 

27 januari 2026 | Mirjam Prenger gaat on tour met haar historisch onderzoek naar Clasien Meursing (1884-1962), woningopzichteres van een woonblok in de Indische buurt in Amsterdam-Oost. Samen met podcastmaker Sandra Rottenberg gaat ze optredens, presentaties en luistersessies verzorgen op basis van haar onderzoek en de podcast over het intrigerende en verdwenen beroep van woningopzichteres. Kom meer te weten over haar speurtocht door de archieven. Laat je verrassen door de aanpak en dadendrang van woningopzichteressen zoals Clasien Meursing. En dompel je onder in het leven en de idealen in de nieuwe arbeiderswijken in de jaren 20, 30 en 40 van de vorige eeuw. 

15 januari 2026 | Historicus Paul van Trigt, verbonden aan de Rijksuniversiteit Leiden, lid van de HCSW-programmaraad en een van de samenstellers van de Canon gehandicaptenzorg, is een Consolidator Grant toegekend. Met deze beurs van de European Research Council (ERC) krijgt hij ongeveer een miljoen euro ter beschikking om historisch onderzoek op te zetten  naar eenzaamheid van mensen met een beperking.  Waarom ervaren mensen met een verstandelijke beperking relatief vaak eenzaamheid, ondanks hun emancipatie sinds de jaren 1960? 

6 januari 2026 | Studenten social work zijn nog steeds niet uit hun sociaal-historische bewusteloosheid gekomen, aldus een bijdrage op socialevraagstukken.nl. Lector Lex Veldboer ziet in het nieuwe opleidingsprofiel weinig kans op verbetering. Hoogleraar Sociaal Werk Thomas Kampen vindt kennis van het verleden cruciaal voor een kritische beroepsuitoefening. Beiden vinden dat er nodig wat aan gedaan moet worden en hebben hun hoop gevestigd op het HCSW en menen dat het onderwijs vele meer moet aansluiten bij de inhoud van de Canon sociaal werk.  

26 december 2025 | Het einde van het jaar is het moment van terugblikken en overzichten. Ook van  betreurenswaardige gebeurtenissen, zoals overlijden. De volgende mensen zijn in 2025 overleden en opgenomen in het Biografisch Portaal Sociaal Werk:

Rob van Pagée,  Rochelle Griffin, Krijn de Jong, Frans Berkers, Ton Heijdra, Yvonne Keuls, Jos Dröes en Ad Pijnenborg.

21 december 2025 | In het Brabantse kerkdorp Hoogeloon (gemeente Bladel) ontstond vlak na de eeuwwisseling een bewonersbeweging. Hoogeloon, gelegen midden in de Kempen, had onvoldoende geschikte woningen voor ouderen. De ouderen wilden echter niet weg uit hun dorp; zij wilden oud worden in de eigen vertrouwde omgeving. Dat voedde de motivatie van Ad Pijnenborg om met zijn mede-dorpsgenoten, de dorpsraad, ouderenorganisaties en het gehandicaptenplatform de krachten te bundelen en een inwonersinitiatief te starten. Dat leidde tot de eerste zorgcoöperatie in Nederland, een voorbeeld dat velen in Nederland inspireerde tot vergelijkbare initiatieven. Op 16 november 2025 overleed Ad Pijnenborg op 80 jarige leeftijd. 

18 december 2025 | In dit interview vertelt Eline Pollaert (Vrije Universiteit Amsterdam) over diens ervaringen met cultuurhistorisch onderzoek naar handicap, validisme aan de universiteit en de link tussen maatschappelijk en academisch engagement voor een rechtvaardige samenleving.

Als promovendus en publiekshistoricus duikt Eline Pollaert in de geschiedenis van mensen met een fysieke handicap in woonwijk Het Dorp. Daarnaast zet die zich in voor een bredere maatschappelijke inclusie van gehandicapte mensen. Eline begon diens promotietraject na een opleiding in oudheid- en religiewetenschappen en bijna tien jaar werkervaring als beleidsmedewerker in diversiteit en inclusie. Vanuit diens onderzoek en sociaal engagement roept ze op om de traditionele medische lens op handicap vaker te vervangen door een cultuurhistorische bril.  

12 december 2025 | Op de 750e verjaardag van Amsterdam overleed geheel onverwacht Ton Heijdra, mede-oprichter van het museum Het Schip over de Amsterdamse school. Ton Heijdra werd na zijn studie geografie opbouwwerker in de Westelijke Tuinsteden en in Amsterdam-Oost. Zijn betrokkenheid met bewoners en de buurten waarin zij leefden inspireerden hem om de geschiedenis ervan te beschrijven. Amsterdam verloor op haar verjaardag niet alleen een historicus, maar ook een opbouwwerker in de diepste zin van het woord: iemand die geloofde dat een stad beter wordt wanneer mensen samen opstaan voor hun plek.

31 december 2025 | De toekenning van de PC Hooftprijs 2026 voor beschouwend proza aan Anja Meulenbelt is extra bijzonder omdat een niet onbelangrijk deel van haar oeuvre gaat over hulpverlening en welzijnswerk. Zij was van 1975 tot 1992 verbonden aan het IVABO in Amsterdam, het Instituut voor Agogisch Voortgezet Onderwijs (thans Hogeschool van Amsterdam), waar zij vele honderden, overwegend vrouwelijke, sociale professionals heeft geïnspireerd. In meerdere publicaties van haar hand  reflecteert zij op de kennis en ervaringen die in deze onderwijspraktijk opdeed.

9 december 2025 | Op 3 december is Jos  Dröes op 79-jarige leeftijd overleden. Jos Dröes begon na zijn opleiding tot psychiater in 1976 zijn loopbaan in het psychiatrisch ziekenhuis Endegeest in Oegstgeest. Later werkte hij als beleidspsychiater bij de sector Beschut Wonen van de Bavo in Noordwijkerhout, een project dat achteraf gezien een voorloper bleek van de rehabilitatiebeweging. Rond 1990 verhuisde hij met de Bavo naar Rotterdam, waar hij tot zijn pensionering in 2011 verbonden bleef aan Rehabilitatiecentrum Zevenkamp.

In 1992 was Dröes mede-oprichter van de Stichting Rehabilitatie ’92 (nu R92). In deze rol introduceerde hij de Individuele Rehabilitatie Benadering (IRB) in Nederland, een methodiek ontwikkeld door het Center for Psychiatric Rehabilitation van Boston University. Hij vertaalde het trainingsmateriaal, publiceerde veelvuldig over de toepassing ervan en redigeerde meerdere boeken over rehabilitatie.

In 2003 speelde Dröes een belangrijke rol bij de oprichting van het HEE-team (Herstel, Empowerment en Ervaringsdeskundigheid), onder leiding van Wilma Boevink en Marianne van Bakel. Zijn betrokkenheid hierbij resulteerde in diverse publicaties over herstelondersteunende zorg.

Door zijn inspanningen maken tegenwoordig vele instellingen en professionals gebruik van de IRB. Daardoor worden mensen met psychische kwetsbaarheden beter ondersteund in hun herstel, het bereiken van persoonlijke en maatschappelijke doelen en het versterken van eigen regie en zelfvertrouwen.

Jos Dröes in het Biografisch Portaal.

10 januari 2026 | Op 28 november presenteerde Catharine Bakker haar biografie over Fré Dominisse, die in de eerst ehelft van de 20e eeuw als romanschrijfster in het geweer trad tegen vooroordelen over de psychiatrie. Zij verwierf nationale faam met haar debuutroman Krankzinnigen (1929), gebaseerd op haar eigen ervaringen met jarenlange psychiatrische opnames. Hoogleraar Gemma Blok liet tijdens de presentatie haar licht schijnen over de bijzondere betekenis van het werk van Fré Dommisse.

31 december 2025 | Op 20 november 2025 organiseerde het ADNG Erfgoedcentrum aan de Rijksuniversiteit Groningen het symposium De gedragswetenschapper en de ongehuwde moeder. Aanleiding was het rapport Schade door schande over binnenlandse adoptie (1956–1984), waarin wordt vastgesteld dat ongehuwde moeders en hun kinderen blijvende schade opliepen en blijvende aandacht noodzakelijk is.

23 november 2025 | Deze week staan de schijnwerpers op Suriname dat vijftig jaar onafhankelijkheid viert. In Nederland betekende de komst van vele tienduizenden Surinamer een sterke impuls voor de introductie van categoraal welzijnswerk. Lees wat  daarover in de (in ontwikkeling zijnde) 'Canon migragie en integratie' staat. 

19 november 2025 | Opbouwwerk bestaat 100 jaar in Nederland en krijgt terecht hernieuwde aandacht. In een tijd van zoektochten naar gemeenschapskracht, preventie en klimaatoplossingen is deze vorm van sociaal werk onmisbaar. Tijdens dit Society College laat Mariël van Pelt, lector Sociale Veerkracht, zien wat opbouwwerk vraagt en hoe opleidingen kunnen aansluiten.  Het event is live én online te volgen.

18 november 2025 | Op donderdag 20 november zal de vijfde editie van de Miek de Langen-lezing, uitgesproken door prof. mr. Jenny Goldschmidt, in het teken staan van kinderrechten én mensenrechten. Deze jaarlijkse lezing is opgedragen aan Miek de Langen. Zij was hoogleraar Jeugdrecht aan de Universiteit van Amsterdam (1976-1992) en oprichtster van de Kinderrechtswinkel (1985). 

17 november 2025 | Yvonne Keuls  1931-2025

Op 16 november 2025 overleed op 93-jarige leeftijd Yvonne Keuls, een van de meest sociaal bewogen schrijvers van Nederland. Opgeleid als onderwijzer, begon ze na haar gedwongen ontslag vanwege haar huwelijk, te schrijven. Aanvankelijk maakte ze tv-bewerkingen van het werk van Couperus en Vestdijk, maar als dertiger richtte zij zich op hulpverlening aan verslaafden en mishandelde kinderen. Deze ervaringen gebruikte ze in een aantal zeer sociaal bewogen romans. Zoals: De moeder van David S (1980). Het verrotte leven van Floortje Bloem  (1982) en Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel (1985), een roman die veel ophef veroorzaakte. Haar laatste roman roman Gemmetje Victoria uit 2021 gaat over een van haar opvangkinderen. Met Yvonne Keuls verliest Nederland een zeldzaam bewogen schrijver met een groot rechtvaardigheidsgevoel.

14 november 2025 | In Vlaardingen is een meisje door haar pleegouders ernstig mishandeld met blijvend ernstig letsel tot gevolg. Pleegzorg is hulpbetoon op het scherpst van de snede. Dat is altijd zo geweest. In de recente publicatie ‘De bestedeling’ beschrijft Menno Lanting de praktijk van het uitbesteden van kinderen aan opvanggezinnen van de 17e tot diep in de 20e eeuw. Een systeem gebaseerd op economische uitbuiting, met alle gevolgen van dien. Lees de recensie van Peter Rensen. 

12 november 2025 | Nora van Riet (1938) schreef, onder meer met Harry Wouters, meerdere lesboeken over de methodiek van het sociaal werk. Voor haar zijn individuele hulpverlening en politisering van sociale problemen onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met BPSW-directeur Jan Willem Bruins blikt zij in aflevering 21 van Canon sociaal werk-podcast  terug op haar loopbaan, die in de jaren zestig begon als medisch maatschappelijk werker, en in de jaren zeventig een hectisch vervolg kreeg als methodiekdocent op de sterk gepolitiseerde sociale academie de Horst in Driebergen. 

10 november 2025 | Historicus Mirjam Prenger woont in de Indische Buurt in Amsterdam in een woonblok dat begin 20e eeuw ontworpen werd door de bekende architect Van der Pek. Op zoek naar het verhaal over drie gefusilleerde verzetsstrijders uit het blok, stuitte ze op het leven van  Clasien Meursing, tussen 1919 en 1946 woonopzichteres in dit Van der Pek-blok. Meursing was de spil waar de woonblok-gemeenschap om draaide. Ze deed ze van alles: jeugdwerk, maatschappelijk werk, sociaal cultureel werk en opbouwwerk door elkaar. Een generalist avant-la-lettre, zoals je ze tegenwoordig niet meer tegenkomt. In deze YouTube-video vertelt Mirjam Prenger over hoe het ontwerp van een open woonblok met gemeenschappelijke tuin gemeenschapsvorming aanjaagt en wat daarin de rol en betekenis is van woonopzichteres Clasien Meursing. 

4 november 2025 | Een maand nadat hoogleraar sociologie Jan Willem Duyvendak in zijn boek Spookkloven aantoonde dat de tegenstellingen helemaal niet zo alarmerend zijn als de media ons doen geloven, is er opnieuw een boek verschenen dat op basis van historische inzichten laat zien dat de feiten anders zijn dan dat ze vaak worden gepresenteerd. In Criminele jeugd. De sensatieverhalen, de feiten en een paar adviezen maakt emiritus hoogleraar Ido Weijers duidelijk dat de jeugdcriminaliteit helemaal niet toeneemt. Sterker, deze is de afgelopen kwart eeuw zo ongeveer gehalveerd.    

4 november 2025 | Het policy paper “Van debat naar gesprek” pleit voor een open, oordeelloos gesprek over middelengebruik en voor regulering in plaats van verbod.

Het paper is gebaseerd op ruim honderd getuigenissen van drugsgebruikers sinds de jaren zestig, verzameld door de Open Universiteit en het Poppi Drugs Museum. De geschiedenis laat zien hoe het Nederlandse beleid voortdurend wisselde tussen streng optreden en gedogen, zonder dat het gebruik afnam. Verbod leidde vooral tot onveiligheid, onwetendheid en uitsluiting. Klik hier om de policy paper te lezen.

4 november 2025 | Op donderdag 29 oktober sprak Carla Kolner de jaarlijkse Marie Kamphuis-lezing uit over 'rechtvaardige preventie'. Zij hield een vlammend pleidooi voor een betere balans tussen ‘zorgpreventie’ en ‘welzijnspreventie’, waarbij sociaal werkers het voortouw zouden moeten nemen. Met als uitsmijter: 'Make Sociaal Work Great Again'. Na haar lezing volgde een historisch moment: de eerste presentatie het Historisch Centrum Sociaal Werk met een quiz en een korte presentatie van kwartiermaker Peter Rensen.  

29 oktober 2025 | Op 25 november 2025 is het precies vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd. In dit boek, dat op 19 november verschijnt, maken de lezers maken kennis met pioniers, wetenschappers, activisten, zorgprofessionals, ondernemers en kunstenaars die hun leven op uiteenlopende manieren met Suriname hebben verweven. Of het nu gaat om het opzetten van ontwikkelingsprojecten in het binnenland of de culturele erkenning van inheemsen; om financiële en economische betrokkenheid of om theater, onderwijs en vrijwilligerswerk – de verhalen zijn even divers en veelkleurig als de bevolking en geschiedenis van Suriname zelf.

26 oktober 2025 | Historisch bewustzijn over de ontwikkeling van je beroep is een wezenlijk onderdeel van je beroepsidentiteit. En de aandacht daarvoor is ten onrechte ondergesneeuwd geraakt in de beroepsopleidingen. Dat schrijft BPSW-directeur Jan Willem Bruins in een column in de nieuwste aflevering van het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken. Zijn bijdrage is onderdeel van een themanummer dat het belang onderzoekt van de geschiedenis van het sociaal werk.

17 oktober 2025 | Waarom gebruik(t)en mensen drugs? En welke betekenis geven ze eraan? Het historisch onderzoeksproject Drugs Monologen is op zoek naar mensen die willen vertellen over hun ervaringen in het verleden met het gebruik van drugs. Hun verhalen zijn historische bronnen waarmee we de relatie tussen drugsgebruik en maatschappelijke veranderingen door de decennia heen gaan onderzoeken.Op woensdag 22 oktober is het slotsymposium over het historisch onderzoeksproject. Dit vindt plaats in poppodium De Vorstin in Hilversum.

12 oktober 2025 | Irene Geerts gaat naast de Canon naastenbeweging ook het levensverhaal vast leggen van Mies Osterholt en Corrie van Eijk-Osterholt, een psychiatrisch patiënte en haar activistische tweelingzus. Corrie is in de jaren zeventig een van de grondleggers was van de Nederlandse cliënten- en naastenbeweging in de ggz, waar Irene Geerts een proefschrift over heeft geschreven.  Wil je op de hoogte blijven van haar speurwerk naar deze bijzondere geschiedenis? Geef je dan op voor de nieuwsbrief met een mailtje naar post@irenegeerts.nl

10 oktober 2025 | Het FNI (Florence Nightingale Instituut) gaat verder als Museum voor de Verpleegkunde. Daarmee keert het Museum terug naar hoe het in 1993 was begonnen: als het Nationaal Museum Verpleging en Verzorging. Het museum, dat digitaal helemaal opnieuw is vormgegeven en ingericht, wil een plek zijn die door de community wordt gedragen en vormgegeven, waar ruimte is voor diverse, inclusieve en duurzame verhalen. Een visie die perfect aansluit bij de plek van het museum binnen de beroepsvereniging V&VN. Op de nieuwe website staan oude vertrouwde én fonkelnieuwe publicaties, boeiende educatieve opdrachten voor mbo en hbo én de vernieuwde Canon van de Verpleegkunde.

9 oktober 2025 | Naar aanleiding van de oprichting van het Historisch Centrum Sociaal Werk (HCSW) is het belang van historisch bewustzijn het hoofdthema van de herfsteditie 2025 van Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken. Hoe gaan we om met lessen uit het verleden? Radboud Engbersen en Annemarieke van Egeraat analyseren verleden en heden van het wijkwelzijnswerk. In een interview van Tea Keijl met hoogleraar Halleh Ghorashi gaat het over het gebrek aan reflectie in de omgang met vluchtelingen. Wat er te leren is uit de ontstaansgeschiedenis van de cliënten- en naastenbeweging beschrijft Irene Geerts. Erik Heijdelberg zoekt in zijn essay naar historische aangrijpingspunten voor nieuwe vormen van wederzijdse hulp. Verder nog bijdragen van Lex Veldboer, Thomas Kampen. Jan Willem Bruins, Dorien Graas, Jeroen Gradener en Marcel Spierts

8 oktober 2025 | ‘Rechtvaardige preventie' is het thema van de Agenda Sociaal Werk 2025. De Marie Kamphuis Lezing - ook over dit thema - wordt uitgesproken door Carla Kolner. De Agenda van het Sociaal Werk vindt plaats op donderdag 30 oktober in de Bibliotheek Neude, Utrecht.

In haar proefschrift Rechtvaardige Preventie: Op het snijvlak van de publieke gezondheidszorg en het sociaal domein is Kolner scherp in haar oordeel over het preventiebeleid van de afgelopen veertig jaar. Volgens haar hebben deze beleidsmaatregelen de gezondheidsverschillen niet verkleind, maar juist vergroot. Dat moet anders, en dat kán ook anders, stelt ze.

Tijdens de Agenda van het Sociaal Werk vindt ook de presentatie plaats van het Historisch Centrum Sociaal Werk. Dit centrum moet met onder meer onderzoek en publicaties over de geschiedenis van het sociaal werk helpen om de positionering van het vak in het beleid te versterken. Ook Carla Kolner zal hieraan in haar lezing refereren.

8 oktober 2025 | Oktober is de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenisevenement van Nederland. Samen met talloze musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen organiseert de Maand activiteiten door het hele land. Onder het motto 'Ontdek gisteren, begrijp vandaag' brengen we in oktober geschiedenis voor het voetlicht. In 2025 staat het thema 'Natuurlijk' centraal. Wil je weten wat je allemaal kunt doen? Bekijk dan snel de agenda een stel je eigen programma samen!

10 januari 2026 |

De Groningse hoogleraar orthopedagogiek Laura Batstra verzorgde op dinsdag 25 november 2025 de veertiende Mulock Houwer-lezing. Batstra toonde zich zeer kritisch over het doorgeschoten stoornisdenken en het medicaliseren van levensmoeilijkheden. Voor de verklaring daarvoor gaat ze terug in de geschiedenis en analyseert ze de opmarrs van het DSM-denken vanaf de jaren tachtig, waardoor men een etiket van gedrag (ADHD, autisme) abusievelijk als (neurobiologische) oorzaak is gaan zien. Daarna is het in de jeugdzorg alleen maar meer, meer, meer geworden. Balstra pleit voor een radicale breuk met dat denken, zodat er ruimte komt om niet langer het haperende kinderbrein maar de opvoedingscontext centraal te stellen. Van haar lezing is een registratie gemaakt, te bekijken op YouTube, en er is een boekje verschenen, dat als pdf te downloaden is. 

26 september 2025 | In haar op 26 september 2025 uitgesproken oratie verkent prof. dr. Femmianne Bredewold, bijzonder hoogleraar Samenleven met Verschil, de geschiedenis en verschuivingen van ideeën over zorg. Ze laat zien hoe opvattingen over wat‘goed’ is veranderen, hoe macht en verantwoordelijkheid zich verschuiven, en hoe ditruimte geeft om ook vandaag de dag onze ideeën over ‘goed’ samenleven en zorgvoor elkaar in te vullen. Waarbij ze, met een blik op de geschiedenis, nadrukkelijkpleit voor meer ruimte van de stem van mensen die afhankelijk zijn van langdurigezorg en hun naasten in het nadenken en vormgeven van ‘goed’ samenleven. Haar oratie is een fraai voorbeeld van hoe historische kennis ons helpt om de toekomst bewuster vorm te geven. 

5 oktober 2025 | Op 2,3 en 4 oktober vond in Meppel het opbouwwerk Krachtproef-festival plaats, ook wel het Lowlands van het sociale domein genoemd. Dit jaar stond het festival in het teken  van 100 jaar opbouwwerk. Met boeiende keynote-sprekers als Gabriël van den Brink, Marcel Spierts, Minne Wiersma, Pallas Achterberg en Harcourt Klinefelter, ooit woordvoerder van Martin Luther King. Elke dag werd werd via een podcast verslag gedaan van de gebeurtenissen. Van korte interviews met deelnemers tot inspirerende gesprekken met keynoters, workshopleiders, organisatoren. Allemaal vanuit een aparte podcaststudio of rechtstreeks vanaf de gang, uit de bus, bij de hunebedden of midden op een praktijkplek. Je kunt het hele festival dus terugluisteren of herbeleven. 

25 september 2025 | Het project Crafting Resilience onderzoekt hoe de overheid, maatschappelijke organisaties en burgers kunnen samenwerken om sociale ongelijkheden aan te pakken en veerkracht te versterken, met name in gemeenschappen die vaak worden buitengesloten of benadeeld. Over hun bevindingen rapporteren de onderzoekers in de vorm van magazines. Het tweede nummer met als titel Tijd voor actie heeft als onderwerp ’collectief werken aan sociale verandering in historisch perspectief’ . Uiteraard met veel aandacht voor de geschiedenis van samenlevingsopbouw en opbouwwerk.

31 december 2025 | De podcast met Jan Willem Duyvendak over 'Opbouwwerk en spookkloven', die begin september online ging, is ruim 600 keer beluisterd en daarmee de meest beluisterde Canon-podcast van 2025. In het kader van '100 jaar opbouwwerk 1925-2025' ging Canon-redacteur Jos van der Lans bij Jan Willem Duyvendak op bezoek. Hoe kijkt hij terug op zijn hoogleraarschap en hoe kijkt hij nu aan tegen het opbouwwerk? 

Maar net daarvoor had hij drukproeven onder ogen gekregen van zijn nieuwe boek Spookkloven. Waarom Nederland minder gepolariseerd is dan wij denken. Onvermijdelijk komt dat ter sprake. In dit  boek heeft hij acht kloven die Nederland in een houdgreep houden onder de loep genomen. En wat hij zag waren veel emoties en schrikbarend weinig feiten. Hij waarschuwt daarom voor het stelselmatig overdramatiseren van sociale problemen. Ook opbouwwerkers moeten grote woorden mijden, die zaaien alleen maar meer ongenoegen. 

21 september 2025 | De Commissie onderzoek Binnenlandse Afstand en Adoptie onder voorzitterschap van Micha de Winter heeft in juni 2025 haar rapport Schade door schande uitgebracht over ongehuwde 'afstandsmoeders', die tussen 1956 en 1984 gedwongen werden hun kinderen af te staan.  Op 20 november organiseert het ADNG, Erfgoedcentrum voor de Nederlandse gedragswetenschappen, en de Rijksuniversiteit Groningen een symposium over de rol van gedragswetenschapper in deze tragedie: welke adviezen gaven professionals als psychologen, psychiaters en maatschappelijk werksters, hoe veranderden die in de loop van de tijd en welke invloed heeft dit op de ongehuwde moeders gehad? Commissievoorzitter Micha de Winter is een van de sprekers, evenals Paul Schnabel, biograaf van Kees Trimbos (1920-1988), die als psychiater een belangrijke rol in dit dossier speelde. Toegang is gratis. Opgeven via: adng@rug.nl

20 september 2025 | Voor het tienjarig bestaan van de Beroepsvereniging van Cliëntondersteuners met kennis van Beperkingen (BCMB) hebben Evelien Tonkens en Thomas Kampen (Universiteit van Humanistiek) een rapport gepubliceerd over de rol van cliëntondersteuners. Zij gaan daarvoor terug in de geschiedenis. Cliëntondersteuning heeft zich ontwikkeld van kleinschalige initiatieven om burgers te ondersteunen in het contact met zorginstellingen, tot een wettelijk verankerde functie in de Wmo en de Wlz. Deze geschiedenis laat zien dat cliëntondersteuning steeds meebewoog met veranderingen in de verzorgingsstaat: van nadruk op collectieve rechten en instituties naar nadruk op eigen kracht, participatie en maatwerk. Daarmee is het vak telkens opnieuw gedefinieerd in de wisselwerking tussen beleid, instituties en maatschappelijke verwachtingen. Dat zal in de toekomst niet veel anders zijn. 

18 september 2025 | Het ministerie van OCW heeft besloten de subsidie aan het Nationaal Onderwijsmuseum te beëindigen in 2027. De reden? Een bezuiniging op de Onderwijsbegroting. Daarmee dreigt een belangrijk onderdeel van de sociale geschiedenis van Nederland uit beeld te verdwijnen.  Terwijl de sociale geschiedenis toch al zo onderbelicht is. Dat mag niet gebeuren. In de Tweede Kamer trpoberen een aantal partijen (D66, GL/PvdA en SGP) hier een stokje voor te steken. Het Onderwijsmuseum is een petitie gestart, die ook vanuit de sociale sector volop steun verdient. 

15 september 2025 |  In het kader van de viering van 100 jaar opbouwwerk gaat een deel van  het in februari ontsloten Wil van de Leur-opbouwwerkarchief in september en begin oktober op tournee in Drenthe. Het archief verhuist gedurende deze periode naar een tijdelijke plek bij de Tintengroep in Gieten. En het zal ook te bewonderen zijn op het Krachtproef-opbouwwerk festival dat op  3, 4 en 5 oktober plaats vindt in Meppel. 

12 september 2025 | Een van de eerste vormen van sociaal werk werd uitgevoerd door woningopzichteressen, die in 1903 ook de eerste beroepsvereniging (alleen voor vrouwen) vormden. Zij zagen niet alleen toe op fatsoenlijk en netjes wonen, maar boden zo nodig ook hulp en ondersteuning. Met het naderen van de jaren zestig kwam de klad erin en werd het opzichten steeds meer als paternalistisch gezien. De beroepsvereniging stierf een stille dood. De functie verdween. Maar wie zorgde nu voor enige controle op wat er in al die huurcomplexen allemaal gebeurde? Wie sprak huurders aan die er een potje van maakten en de publieke ruimten bevuilden? Zo ontstond de noodzaak om huismeesters aan te stellen. Deze film, in 1991 gemaakt in opdracht van het Nederlands Centrum voor Democratische Burgerschapskunde (NCDB), laat zien wat huismeesters doen en hoezeer hun werk nuttig is. Ze zijn vooral aanwezig en geven de verhuurder een gezicht. Ze verrichten klein onderhoud en snelle reparaties, dat is hun eerste insteek, maar zij hebben onmiskenbaar ook een sociale functie. Ze beheren de sociale orde en verwijzen zo nodig mensen door naar de juiste instanties.

12 september 2025 | Begin september verscheen de bundel Denken over sociaal werk, een herziene editie van de eerste druk die in 2021 verscheen. Het boek wil een kompas bieden voor sociaal werkers, studenten, docenten en onderzoekers die niet alleen willen handelen, maar écht willen begrijpen wat hun werk betekent – en kan betekenen. Terecht besteden de verschillende auteurs daarom de nodige aandacht aan de historische achtergronden van het sociaal werk. Met bijdragen van denkers als Hannah Arendt, Nancy Fraser en Paolo Freire en geactualiseerde hoofdstukken over democratie, politisering en stedelijk sociaal werk, is deze herziene editie een bron van herkenning, inspiratie en kritische reflectie.

11 september 2025 | In Rotterdam organiseerde het Landelijk Centrum Opbouwwerk in de jaren negentig het zogeheten stedelijk kwaliteitspanel. Een panel van betrokken burgers controleerde daarin de kwaliteit van de publieke dienstverlening. Dat deden ze door zelf poolshoogte te nemen en er actief op af te gaan. Hun bevindingen - die vaak niet mals waren - vatten ze samen in een rapport dat ze met de nodige tamtam aan de gemeente of andere publieke instanties aanboden. In deze korte compilatie uit 1994, oorspronkelijk onderdeel van de LCO-video Opbouwwerk op de begane grond, legt LCO-directeur Wil van de Leur uit wat het belang van zo'n kwaliteitspanel is en waarom het een mooi voorbeeld is van wat volgens hem de essentie van opbouwwerk is: het doen van sociale uitvindingen. 13 van de 17 rapporten zijn te raadplegen in het Wil van de Leur-opbouwwerkarchief (Archiefdoos 9) 

7 september 2025 | Op 31 augusties vierde het Museum Van Marken in Delft zijn eerste lustrum. Sinds 2021 staat het kleine museum stil bij de eerste sociale ondernemer van Nederland. Het is opgebouwd rond drie thema’s: historie, community en innovatie. Het museum brengt het gedachtegoed van Van Marken tot leven door middel van een  impactvolle bezoekerservaring over ontstaan en ontwikkeling van het Agnetapark en de door Van Marken gestichte fabrieken. In het thema community ordt aandacht geschonken aan Van Marken als aanjager van sociale, maatschappelijke en culturele netwerken. 

3 september 2025 | Het ging niet goed met het opbouwwerk begin jaren negentig van de vorige eeuw. De hoogtijdagen van de stadsvernieuwing waren voorbij, bezuinigingen deden de opbouwwerkgelederen ernstig krimpen. Voor het Landelijk Centrum Opbouwwerk, het toenmalige kenniscentrum, was dat reden om een voorlichtingsfilm uit te brengen waarin het belang van het opbouwwerk aan de hand van concrete praktijken wordt uitgelegd. 

De video ‘Opbouwwerk op de begane grond’ werd in 1994 gemaakt door Jobfilmproduktie. In het kader van 'Honderd jaar opbouwwerk 1925-2025' is de video gedigitaliseerd. 

31 augustus 2025 | Na zes jaar zoeken heeft de Stichting Nationaal Monument Geweld in de Jeugdzorg de gemeente Apeldoorn bereid gevonden een monument te plaatsen waarbij slachtoffers stil kunnen staan bij wat hen is overkomen. Daartoe was in 2019 al besloten na het verschijnen van het onderzoeksrapport van de commissie-De Winter, maar het was lastig om een meewerkende gemeente te vinden. Volgend jaar komt het monument nu in het Zuiderpark in Apeldoorn. 

14 augustus 2025 | Op 25 juli 2025 overleed op 76 jarige leeftijd Frans Berkers. Hij was tussen 1989 en 2014 25 jaar verbonden aan de Haagse Hogeschool, waar hij culturele maatschappelijke vorming doceerde. Zijn naam is nauw verbonden aan de ontwikkeling van het (politieke) vormingswerk en aan de introductie in Nederland van het werk van Oskar Negt en Alexander Kluge, waaraan de termen ‘sociologische verbeeldingskracht’ en ‘exemplarisch leren’ zijn verbonden. Twee begrippen die ook kenmerkend zijn voor het denken van Frans Berkers, zelf een enthousiaste verhalenverteller die voortdurend de verbeelding liet spreken.

11 augustus 2025 | De Nederlandse Vereniging van Artsen Verstandelijke Gehandicapten, de arts VG-opleiding en de onderzoeksgroep Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten hebben alle drie iets te vieren ze bestaan respectievelijk 45 en 25 jaar. Dat vieren ze op 20 november in een gezamenlijk symposium met aandacht voor wat ze bereikt hebben en wat hen nog te doen staat. Meer informatie plus opgave via: secretariaat@nvavg.nl 

10 augustus 2025 | Vakblad Sociaal Werk besteedt in een themanummer uitvoerig aandacht aan 100 jaar opbouwwerk. Met een uitvoerige beschouwing van Joop Hofman over Opbouw Drenthe, waar het in 1925 allemaal begonnen is en wat wij daar heden ten dage nog van kunnen leren. In een nieuwe rubriek in het Vakblad, De actualiteit van de geschiedenis, verhaalt Jos van der Lans over zijn fascinatie voor de documentaire Werken aan de samenleving uit 1964. De zwartwit-docu oogt gedateerd, maar is nog steeds actueel. Verder komen er in dit nummer jonge opbouwwerkers aan het woord en wordt er vooruit gekeken op de toekomst van het opbouwwerk.

17 maart 2025 | De BPSW heeft een schat aan historische informatie toegankelijk gemaakt door het digitaliseren van het Tijdschrift voor Maatschappelijk Werk (TMW) van 1947 tot en met 1972, in die jaren een uitgave van de Nationale Raad voor Maatschappelijk Werk (NRMW[erk], later omgedoopt tot NRMW[elzijn]). Ook de verenigingsbladen van de Nederlandse Bond van Maatschappelijk Werkers en haar vele opvolgers zijn nu digitaal in te zien. Het zijn bronnen die de geschiedschrijving van het sociaal werk enorm verrijken en ook nuanceren.